post image

Ο Βασίλης Καραμητσάνης θέλει να κάνει την τέχνη πιο εξωστρεφή

Η όπερα σε πρώτο πλάνο

 

Βρισκόμαστε στο κέντρο της Αθήνας στα μέσα του Σεπτεμβρίου. Κατευθυνόμαστε προς το Κολωνάκι, όπου έχουμε ραντεβού με τον Βασίλη Καραμητσάνη. Δικηγόρο με πλούσιο βιογραφικό, αλλά και ιθύνοντα νου του “Animasyros”, του διεθνούς φεστιβάλ που έκανε τη Σύρο… επίκεντρο του animation στη χώρα μας. Εδώ και σχεδόν ένα χρόνο οι υποχρεώσεις του όμως αυξήθηκαν, καθώς έγινε πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Στη διάρκεια της συνάντησής μας που περιλάμβανε και… βόλτα στο πεζοδρόμιο, απολαύσαμε μία κουβέντα μ’ έναν αεικίνητο και πολυτάλαντο άνθρωπο, που δε θα συνιστούσε υπερβολή αν αναφέραμε πως είναι ένας από τους φανατικούς λάτρεις της τέχνης στη χώρα μας.

Ποιά ήταν η πρώτη έντονη επαφή που είχες με την τέχνη;

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι όπου η τέχνη ήταν κομμάτι της κοινωνικής παρουσίας του ατόμου. Οι γονείς μου με πηγαίναν από μικρό στο κλασικό θέατρο. Έτσι αγάπησα και την όπερα. Εκείνη την εποχή υπήρχε η προσέγγιση ότι εμείς, ως Έλληνες και Ευρωπαίοι, πρέπει να έχουμε σφαιρική άποψη για την καλλιτεχνική εικόνα. Επίσης στα μουσεία δεν βαριόμουν, όπως άλλα παιδιά. Ίσα-ίσα, μου άρεσε πάρα πολύ, τόσο σαν μέσο αναψυχής, όσο και σαν μέσο αναζήτησης προσωπικής ταυτότητας.

Θεωρείς ότι η Ελλάδα ανταποκρίνεται σήμερα στην τέχνη όσο θα ‘πρεπε;

Ναι, οι πολιτιστικές παραστάσεις που έχουμε, είναι πολύ έντονες και έχουν χαρακτηρίσει όλη την ανθρωπότητα. Ακόμα και οι άνθρωποι που για λόγους μορφωτικούς, ταξικούς ή και ενδιαφέροντος, δεν είναι κοντά στην τέχνη, είναι πράγματι εξοικειωμένοι μαζί της. Για αυτό, ακόμα και σε δύσκολες κοινωνικά και οικονομικά στιγμές, η Ελλάδα δεν απομακρύνθηκε από την τέχνη. Το αντίθετο μάλιστα. Η τέχνη αποτέλεσε στήριγμα και αποκούμπι για την κοινωνική έκφραση αλλά και διαφυγή από τα προβλήματα της καθημερινότητας.

Aποτέλεσε άρα μέσο κοινωνικής έκφρασης για ό,τι συμβαίνει ανά διαστήματα στη χώρα;

Στα 43 μου χρόνια, σκέφτομαι ότι το ¼ της ζωής μου ήταν η φάση που δεν μπορούσες να πας στο κέντρο λόγω των καταλήψεων και των πολύ βίαιων διαδηλώσεων. Ως δικηγόρος, μετακινούμαι συχνά στο κέντρο, οπότε ένιωθα αυτή την κοινωνική κάμψη στους δρόμους της Αθήνας. Αυτό ίσως άνοιξε τα μάτια σε πολύ κόσμο όσον αφορά την καλλιτεχνική έκφραση.

post image

 Animasyros – ένα φεστιβάλ που έχει γίνει θεσμός τα τελευταία χρόνια. Πώς κατάφερες να το διατηρήσεις στο υψηλό επίπεδο που έχει, ακόμα και εν μέσω κρίσης;

Βασικά ξεκινήσαμε μέσα στην κρίση, άρα μάθαμε στα δύσκολα. Ξεκινήσαμε με μια ομάδα ανθρώπων εγώ με την συνιδρύτρια και… συνένοχη σε κάθε καλλιτεχνική περιπέτεια  την Μαρία Ανεστοπούλου. Από την αρχή είδαμε το Animasyros ως ένα πεδίο εφαρμογής αυτών που πιστεύουμε για την Ελλάδα της εξωστρέφειας, για τον ψηφιακό μετασχηματισμό που περνάει και μέσα από την τέχνη, αλλά και για την ελεύθερη έκφραση του καθένα που συμμετέχει στο εν λόγω φεστιβάλ. Από την αρχή το είδαμε ως διεθνές φεστιβαλ. Δεν το είδαμε κάτι σαν όραμα της επόμενης χρονιάς ή πενταετίας. Το είδαμε με μεγάλο ορθολογισμό, ώστε να μην σχεδιάσουμε ένα φεστιβαλ για μια χώρα που βρίσκεται σε κρίση, σαν να μην συνέβαινε αυτό. Προσπαθήσαμε να φτιάξουμε μια «φιλική» επικοινωνία του φεστιβάλ δια του Τύπου και των κοινωνικών δικτύων. Το όνομα προέρχεται από τη λέξη “animus” που σημαίνει ψυχή, και από εκεί ξεκίνησε η εμψύχωση. Όλα αυτά βέβαια επιτυγχάνονται μέσω μιας ομάδας αποτελούμενης από εθελοντές και αμειβόμενους, και βεβαίως εμάς τους ιδρυτές, με την πεποίθηση πάντα ότι αυτό πρέπει να είναι ένα διεθνών προδιαγραφών, ανταγωνιστικό φεστιβαλ.

Η Σύρος είναι γνωστή για πολλά πράγματα. Κάποια από τα πράγματα αυτά είναι η αρχιτεκτονική και το θεάτρό της. Εκεί φιλοξενείς το κομμάτι του animation.

To θέατρό της πλέον είναι και σαν φυσικός χώρος του animation στην Ελλάδα. Το Αnimasyros έχει καταστεί το πιο σημαντικό φεστιβάλ στη χώρα που αφορά τα κινούμενα σχέδια. Είναι αρκετά φιλόξενο για τους Έλληνες και τους ελληνόφωνους δημιουργούς, τους Κύπριους αλλά και τους Έλληνες της Διασποράς, οι οποίοι έχουν καταφέρει σημαντικά πράγματα. Όταν ξεκινήσαμε βεβαίως, μια από τις αφετηρίες μας ήταν μέσα σε αυτή την αίθουσα – τυπολογία μικρής όπερας. Αυτό το θέατρο, πριν το Animasyros, φιλοξενούσε πιο κλασικές μορφές τέχνης και κοινό μεγαλύτερης ηλικίας. Όραμά μας ήταν να έρθουν οι νεότεροι. Στη Σύρο, το θέατρο «Απόλλων» είναι χώρος κοινωνικών εκδηλώσεων. Για παράδειγμα η ορκομωσία του Περιφερειακού Συμβουλίου του Νοτίου Αιγαίου γίνεται εκεί. Είναι άρα γνωστό και πέραν των φιλότεχνων. Θέλουμε νεότερα παιδιά από όλη την Ελλάδα, να μπορούν να παρακολουθούν μέσω υψηλής τεχνολογίας σε ένα ελληνικό κλασικό θέατρο τα καλύτερα animation του κόσμου.

Η δική σου σχέση με το animation;

Ξεκίνησε μέσω του κινηματογράφου, όταν ήμουν φοιτητής στη Νομική της Θεσσαλονίκης. Ήμουν εθελοντής και έπειτα αμειβόμενος στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Μαζί με τη Μαρία, είδαμε ότι το animation έχει μεγάλο περιθώριο ανάπτυξης γιατί αγγίζει το ευρύ κοινό με πολύ μεγαλύτερη ευκολία και χωρίς έντονο το γλωσσικό εμπόδιο, όπως άλλα είδη κινηματογράφου. Στην Ελλάδα, το πιο «ενήλικο» animation αναφέρεται κυρίως σε θέματα συναφή, όπως δηλαδή η κρίση.

post image

Πώς βλέπεις τους σημερινούς Έλληνες καλλιτέχνες να αντιδρούν;

Η χώρα μας πέρασε μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Οι καλλιτέχνες είναι από τους πιο ευαίσθητους πομπούς και δέκτες της κοινωνίας, άρα το animation κατά κάποιο τρόπο ήταν η διέξοδος για κάποιους από την κρίση. Επίσης ήταν και ο διεθνής φάρος μιας κοινωνίας που αντιστέκεται, είναι δημοκρατική και μπορεί να ασκεί ανοικτά κριτική στον εαυτό της. Ακόμα και τότε που δεν βλέπαμε φως στο βάθος της σήραγγας, έδινε λίγο φως μέσα από το χιούμορ και την «χοντροκομμένη» κριτική που είχε ως στόχο να δείξει οτι τα πράγματα στη ζωή πάντα αλλάζουν και μπορούμε να πάμε στην επόμενη μέρα. Έτσι, και ο χώρος του animation έβαλε ένα μικρό πετραδάκι σε αυτό που σήμερα βλέπουμε, μια χώρα να βγαίνει σταδιακά από μια σκοτεινή κατάσταση.

Κάθε χρόνο είναι και καλύτερα τα πράγματα στο φεστιβάλ;

Είναι σίγουρα πιο εκτεταμένα. Το καλό δεν είναι απαραίτητα στη μεγάλη κλίμακα. Η Σύρος, με τη μικρή της κλίμακα, μας επιβάλλει να αποδεχόμαστε το ότι και ως Έλληνες είμαστε υπόδειγμα μια μικρής κλίμακας. Ελλάδα είναι και τα μικρά νησιά, τα αποκλεισμένα, και τα διθέσια σχολεία, εξίσου με τα μεγάλα ιδιωτικά των Αθηνών. Είμαστε μια χώρα με πολιτισμική και γεωγραφική ιδιαιτερότητα που πρέπει να την σεβόμαστε και να την προσαρμόζουμε στις εκάστοτε συνθήκες. Δεδομένου ότι το φεστιβάλ έχει φτάσει το ταβάνι από άποψη απήχησης, μας βοηθά να μπορέσουμε να αναγνωρίσουμε έτσι το κοινό μας. Πριν λίγα χρόνια κάναμε στην ΕΡΤ μια εκπομπή που λεγόταν “Άνιμερτ” και προσπαθήσαμε μέσα από τον τηλεοπτικό φακό να φέρουμε σε επαφή το ευρύ κοινό με αυτό το μικρό δίκτυο που δημιούργησε το φεστιβαλ μέσα σε αυτά τα χρόνια. Για εμάς η Ελλάδα είναι η ζώσα πραγματικότητα, όχι οι τουριστικές καρτ ποστάλ. Η Σύρος είναι ένα τρανταχτό παράδειγμα μιας πολύτιμης Ελλάδας που ζει και αναπτύσσεται όλα αυτά τα χρόνια.

Ο πιο μακρινός φιλοξενούμενός σας φέτος;

Έρχεται από την Κίνα. Είναι γύρω στα 50 και είναι ένας καταξιωμένος παραγωγός, ίσως από τους σημαντικότερους ανεξάρτητους παραγωγούς σε όλο τον κόσμο.

post image

Από το Νοέμβριο του 2018, πρόεδρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Πώς μπορείς και συνδυάζεις ένα πρόγραμμα γραφείου και Λυρικής;

Με δυσκολία και προσωπική πειθαρχία, την οποία πάντα είχα. Όταν για παράδειγμα έρχεται ένα mail, το απαντάω εκείνη τη στιγμή. Τώρα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί από τη θέση του προέδρου διαχειριζόμαστε τα χρήματα των ελλήνων φορολογουμένων σε ένα δημόσιο θέατρο όπερας. Ακολουθώντας τις οδηγίες του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, το οποίο μας εποπτεύει, προσπαθούμε να κάνουμε το καλύτερο εντός των πλαισίων της δημοσιονομικής πειθαρχίας που επιβάλλει ο νόμος.

 Πώς είναι η όπερα στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή;

Πηγαίνει πολύ καλύτερα απ’ ό,τι περιμέναμε, θα έλεγα εξαιρετικά με βάση τα δεδομένα της χώρας. Δεν είχαμε ιδιαίτερη παράδοση ως χώρα πάνω σε αυτό το κομμάτι, παρόλο που το μεγαλύτερο ίσως όνομα που έχει περάσει ποτέ από τον πλανήτη σε επίπεδο λυρικής ερμηνείας είναι Ελληνίδα, η Μαρία Κάλλας.

Οι ηλικίες των επισκεπτών στη Λυρική, που κυμαίνονται;

Ευτυχώς ποικίλουν. Δεν επιβεβαιώνουμε το στερεότυπο ότι η Λυρική είναι για τους μεγαλοαστούς και τους υπερήλικες. Αντιθέτως, έχουμε κάνει μεγάλο άνοιγμα στην κοινωνία, συγκριτικά με άλλα μεγάλα ευρωπαϊκά θέατρα, λόγω των προσιτών για θέαμα όπερας τιμών των εισιτηρίων μας και ανοιχτών δοκιμών για τους ανέργους, οι οποίες εξαντλούνται κάθε φορά. Επίσης, τα κοινωνικά και εκπαιδευτικά προγράμματα της ΕΛΣ απευθύνονται αφενός συχνά σε αποκλεισμένους από τον πολιτισμό σε μεγαλύτερο μέρος και αφετέρου τακτικά σε άτομα νεαρής ηλικίας.

post image

Τί θα ήθελες να καταφέρεις ως πρόεδρος μέχρι τη λήξη της θητείας σου;

Θα ήθελα να γίνει η Λυρική ακόμη πιο εξωστρεφής. Η όπερα, αντιθέτως σε ό,τι πιστεύουμε, ακολουθεί πολύ τον ελληνικό συναισθηματικό κύκλο. Ξεκίνησε από την Ιταλία κυρίως ως προσπάθεια αναβίωσης της αρχαίας τραγωδίας, ακόμα και αν ο μέσος Έλληνας αισθάνεται το λυρικό είδος όχι και τόσο κοντινό. Τολμώ να πω όμως ότι πλέον έρχεται ολοένα και περισσότερος κόσμος στη Λυρική. Άρα στο μέλλον, και μάλιστα ενόψει του πολύ σημαντικού 2021, όπου συμπληρώνονται 200 χρόνια από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης, θέλουμε να δείξουμε σε όλο τον κόσμο ότι αυτό δεν είναι ήταν τοπικό γεγονός ενός βαλκανικού λαού, αλλά ένα παγκόσμιο γεγονός που διαπνέεται από όλα εκείνα τα στοιχεία που δημιούργησαν το σύγχρονο ευρωπαϊκό πολιτισμό. Σκοπεύουμε στο να είναι η Λυρική παντού.

Ποιοι πόροι λείπουν για να φτάσει η τέχνη εκεί που πρέπει στην Ελλάδα;

Δεν θεωρώ ότι είναι σε χαμηλό επίπεδο η τέχνη στην Ελλάδα. Πρέπει απλώς να καταλάβουμε ότι ο πολιτισμός που παράγεται σήμερα, σε αντιστοιχία με τον πολιτισμό που παράχθηκε κάποτε, είναι μεν κομμάτι μας οργανικό, αλλά του σήμερα είναι ένα απολύτως εξαγώγιμο προιόν. Πρέπει να αποκτήσουμε μεγαλύτερη εξωστρέφεια και να καταλάβουμε ότι είμαστε ένα πολύ ιδιαίτερο σημείο της τέχνης, και οφείλουμε να αποκτήσουμε λίγη παραπάνω αυτοπεποίθηση. Είναι βασικός μοχλός της  ανθρώπινης δημιουργίας, γι’ αυτό και η τέχνη παγκοσμίως είναι και ένας μηχανισμός εθνικής εξωστρέφειας. Επίσης είναι και η βασική πρώτη ύλη που χτίζει την αυτοπεποίθηση των λαών. Χτίζει επίσης και τον διάλογο ανάμεσα στους λαούς. Στη Λυρική, αυτή την εξωστρέφεια προσπαθούμε να κάνουμε πράξη με αρωγό το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Με δωρεά ύψους 20 εκ. ευρώ σε ορίζοντα τεσσάρων χρόνων η καλλιτεχνική διεύθυνση του θεάτρου επιδιώκει να μετακαλέσει πολύ υψηλού επιπέδου και απήχησης καλλιτέχνες από όλον τον κόσμο και να παρουσιάσει εξαιρετικής ποιότητας ελληνικά θεάματα σε μεγάλα λυρικά θέατρα του εξωτερικού.

Σέβεται ο κόσμος στο εξωτερικό, την Ελλάδα σε καλλιτεχνικό επίπεδο;

Ναι. Η Ελλάδα έχει μεγάλη αποδοχή έξω. Έχουμε όμως συχνά το ζήτημα να έχουμε πολύ υψηλές προσδοκίες και για αυτό από τη μια υπάρχει το χρέος του να είμαστε σε πολύ υψηλό επίπεδο, αλλά από την άλλη όταν δεν είμαστε η απογοήτευση είναι πολύ μεγαλύτερη από ότι σε άλλους λαούς. Στόχος είναι ολοένα και περισσότερο αυτή η προσπάθεια να είναι συντονισμένη, εξωστρεφής και συνεκτική. Έχουμε ενίοτε δυστυχώς μια νοοτροπία που δεν μας αφήνει να καταλάβουμε, ότι επειδή ήσουν μια φορά καλός, δε θα είσαι πάντα καλός. Πρέπει να κοπιάζεις συνέχεια για την αριστεία.

post image

Υπάρχει… κακή τέχνη;

Υπάρχει τέχνη που δεν πληροί μια ποιοτική στάθμη, κάτι το οποίο είναι βεβαίως υποκείμενο στην κρίση του καθενός. Υπάρχουν καλλιτέχνες, οι οποίοι δεν δείχνουν τη δέουσα προσοχή στο κοινό τους. Στην αρχαία Ελλάδα, τέχνη σήμαινε τεχνική. Άρα η τέχνη, πέραν του να μεταφέρει υψηλές ιδέες και νοήματα, αποτελεί πάντα και επίτευγμα τακτικής τεχνικής εξάσκησης.

Ας μιλήσουμε για εσένα προσωπικά. Είπαμε για όλα τα άλλα. Ως Βασίλης, τι αγαπάς, πέραν των τεχνών;

Αγαπώ τους ανθρώπους που προσπαθούν, ακόμα και αν δεν τα καταφέρουν. Αγαπώ όσους στα εύκολα αλλά και στα δύσκολα σκέφτονται και πράττουν ως κοινωνικά όντα. Άρα οι πράξεις μας και οι παραλείψεις μας επενεργούν – είτε το θέλουμε είτε όχι – και στους άλλους. Αγαπώ πολύ, τέλος, οτιδήποτε έχει να κάνει με την τεχνολογία. Η αγάπη μου αυτή ξεκίνησε ως παιδί. Με συναρπάζει η τεχνολογία που είναι κοινωνικά μεταπλάσιμη, αφού ακόμη και μικρά τεχνολογικά βήματα, μπορούν και αλλάζουν τη ζωή μας σημαντικά.

Στο πεζοδρόμιο περπατάς αρκετά συχνά;

 Είμαι άνθρωπος της πόλης, άρα και του πεζοδρομίου. Εκεί συναντώ τα πάντα. Η ζωή στη μεγαλούπολη σου προσφέρει τόσο συλλεκτικές εμπειρίες που ενδεχομένως σε μικρότερους τόπους να μην έχεις τη δυνατότητα να ζήσεις. Όταν επισκέπτομαι άλλες μεγάλες πόλεις, μου αρέσει να περπατώ στο πεζοδρόμιο για ώρες, γιατί εκεί μπορείς να συναντήσεις από το χειρότερο αλλά και το καλύτερο ερέθισμα. Και όλα αυτά, ανακατεμμένα.

Go to TOP