post image

H ιστορία της “Αυγής”

Ένα 20χρονο κορίτσι της Μεσολιθικής Περιόδου ανέκτησε επιτέλους το πρόσωπό του. Ας το γνωρίσουμε, με τη βοήθεια της κυρίας Νίνας Κυπαρίσση-Αποστολίκα, Δρ. Αρχαιολόγου, διευθύντριας των ανασκαφών του σπηλαίου Θεόπετρας και επίτιμης διευθύντριας της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας

Πρόκειται για ένα κορίτσι βρέθηκε «στην αυγή του σημερινού πολιτισμού», όπως ήταν ο τίτλος της ημερίδας που έλαβε χώρα το απόγευμα της Παρασκευής 19 Ιανουαρίου στο αμφιθέατρο του Μουσείου της Ακρόπολης. Εκεί παρουσιάστηκε η ανάπλαση του προσώπου της, μια διαδικασία χρονοβόρα, η οποία πήρε σάρκα και οστά» με την αρωγή του κυρίου Μανώλη  Παπαγρηγοράκη, Επίκουρου καθηγητή Οδοντιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ας γνωρίσουμε λοιπόν έναν πολύ κοντινό μας συγγενή ετών… 9.000, με την πολύτιμη βοήθεια της κυρίας Νίνας Κυπαρίσση-Αποστολίκα, Δρ. Αρχαιολόγου, διευθύντριας των ανασκαφών του σπηλαίου Θεόπετρας και επίτιμης διευθύντριας της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας του Υπουργείου Πολιτισμού.

Όλα ξεκίνησαν το 1986, όταν η κυρία Κυπαρίσση- Αποστολίκα πήρε μετάθεση από την Εφορεία Αρχαιοτήτων της Λάρισας για τη νεοσύστατη, τότε, Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας. Σύντομα έφτασε στα χέρια της μια επιστολή ενός κατοίκου της Θεόπετρας, μέσω της οποίας αυτός ενημέρωνε την τότε Υπουργό Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη, πως στην περιοχή υπάρχει σπήλαιο το οποίο ενδέχεται να παρουσιάζει επιστημονικό ενδιαφέρον. Λόγω της καταγωγής της από την ευρύτερη περιοχή, η αρχαιολόγος ξεκίνησε άμεσα τις ανασκαφές, όπως και μια όμορφη και συνάμα περιπετειώδη αναζήτηση που κρατά μέχρι σήμερα. Μια περιπέτεια που μας φέρνει σε επαφή με τους πρωιμότερους ανθρώπους της Θεσσαλίας.

1993, και η αρχαιολογική σκαπάνη χτυπά στον σκελετό ενός μικρού κοριτσιού, το οποίο σύντομα «βαφτίστηκε» Αυγή, με τη χρονολόγηση των οστών να μας δείχνει το 7.000 π.Χ! Το εύρημα είναι σε πολύ καλή κατάσταση, και σύντομα διαπιστώνεται πως πρόκειται για θηλυκό που πέθανε σε ηλικία ανάμεσα στα 18 και τα 25, πιθανότατα από κάποια ασθένεια. Βρισκόμαστε στη Μεσολιθική Εποχή: Οι παγετώνες έχουν λιώσει και το κλίμα του πλανήτη έχει έρθει στα σημερινά σχεδόν επίπεδα. Το χώμα είναι καθαρό και αδιάβρωτο, ενώ οι άνθρωποι, πέρα από το άγριο κυνήγι, μάζευαν φρούτα και καρπούς χωρίς τον κόπο της καλλιέργειας. Εικάζεται λοιπόν πως και η Αυγή έκανε το ίδιο, με βάση τα ευρήματα καρπών που βρίσκονται στα χέρια των ειδικών: Φρούτα του δάσους κυρίως, καθώς και άγρια όσπρια και λίγα δημητριακά: “Φαίνεται πως ζούσε και αναπτυσσόταν καλά”, μας αναφέρει με σιγουριά η κυρία Αποστολίκα, και συνεχίζει λέγοντάς μας πως απόδειξη γι’ αυτή τους την καλή ανάπτυξη, είναι η καλή κατάσταση των οστών που δείχνουν υγιή άτομα. Επίσης, το δείχνει και η επόμενη Νεολιθική κοινωνία, όταν αυξήθηκε σταδιακά ο πληθυσμός και  οι άνθρωποι καλλιεργούσαν τη γη εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη παραγωγή προϊόντων. Τότε εφάρμοσαν για πρώτη φορά και την κεραμική τεχνολογία, ενώ ήδη από τη Μεσολιθική περίοδο στο σπήλαιο της Θεόπετρας φαίνεται πως γνώριζαν τις πλαστικές ιδιότητες του πηλού, αφού τον έπλαθαν, χωρίς να τον ψήνουν ακόμη. Υπήρχε δηλαδή μια συνεχής εξελικτική διαδικασία.

Φτάνοντας στο σήμερα, αυτός ο συγγενής μας που έζησε στη Μεσολιθική Εποχή απέκτησε επιτέλους πρόσωπο. Η πολύ καλή κατάσταση των οστών, όπως προαναφέρθηκε, επέτρεψε σε μία εξειδικευμένη ομάδα στη Σουηδία να αναπλάσει τα χαρακτηριστικά της «Αυγής», βάση των οστών του κρανίου της. Μιλάμε για μία πρακτική, λειτουργική ανάπλαση και όχι απλώς για μία ψηφιακή απεικόνιση: To πρόσωπο μάλιστα μας θυμίζει γυναίκες του πρόσφατου παρελθόντος, κατοίκους ορεινών περιοχών που δεν είχαν τις ευκολίες του ηλεκτρισμού και κάναν δύσκολες και πολλές χειρωνακτικές εργασίες. Ένα πρόσωπο «κουρασμένο» αλλά και δυναμικό, αποτέλεσμα της συνεχούς και ασταμάτητης προσπάθειας.

Οι ομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο Μουσείο της Ακρόπολης από επιστήμονες διαφόρων κλάδων, έφεραν στο φως ακόμα περισσότερες πληροφορίες για το πώς ήταν η ζωή εκείνη την περίοδο. Όμως ελπίζουμε να γίνει σύντομα, ανάλογη παρουσίαση και στην περιοχή εύρεσής της, στην Καλαμπάκα ή τα Τρίκαλα. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά μόνιμο σπίτι της Αυγής θα γίνει το Μουσείο της Θεόπετρας, το οποίο επισκεφθήκαμε στο παρελθόν και μας άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις.

 

 

 

 

 

 

Go to TOP
Άνοιγμα