post image

Το Σχολείο μας και το σχολείο που ονειρευόμαστε

Σκέψεις και οράματα για την παιδεία του μέλλοντος

Λίγες λέξεις έχουν εντυπωθεί με απόλυτη ιεραρχία στη σκέψη μας και στη γραφή μας με κεφαλαίο το αρχικό τους γράμμα· και μετά τη Μάνα για μένα αύτη η λέξη είναι το Σχολείο. Έχει κυλίσει πολύ νερό στο ποτάμι της ιστορίας από την πρώτη γραφή και ακόμη περισσότερο από την απαρχή της ανθρώπινης επικοινωνίας. Ψήγματα γραφής και στοιχειώδης αρίθμηση ήταν η πρώτη τροφή των οργανωμένων κοινωνιών των ανθρώπων. Χάρη σε αυτά ο άνθρωπος πέρασε από τα λαξευτά εργαλεία στις μηχανές, από τις πιρόγες στα πλοία, από τα άνυδρα χωράφια στις αρδευόμενες εκτάσεις και από τις άναρθρες κραυγές στα ομηρικά έπη. Ωστόσο, για δεκάδες αιώνες η εκπαίδευση ήταν προνόμιο των εύπορων πολιτών, η οποία γινόταν κατ’ οίκον και αποτελούσε ένα εξαιρετικό εργαλείο για τη χειραγώγηση του λαού, η εκπαίδευση του οποίου περιοριζόταν στις αναγκαίες γνώσεις για στοιχειώδη επικοινωνία ή απουσίαζε εντελώς από τη ζωή τους.

Εμπνευσμένοι άνθρωποι, από την Αναγέννηση και μετά οραματίστηκαν δημόσια σχολειά για όλα τα παιδιά και διάφορα εκπαιδευτικά συστήματα, με μοναδικό στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης αλλά και της ζωής των πολιτών. Ως γνήσιο τέκνο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, μακαρίζω τον εαυτό μου που ευτύχισα να απολαύσω δωρεάν και δημόσια παιδεία για όλους. Μπορείτε να βάλετε όσο θαυμαστικά!!! και «εισαγωγικά» θέλετε στις τελευταίες έξι λέξεις, αλλά πριν από πενήντα – εξήντα χρόνια αυτά δεν υπήρχαν στη χώρα μας!

post image

Δεν θα σας κουράσω με νομοθετικά ζητήματα και νομολογίες που αφορούν στην κατάρτιση της εθνικής παιδείας από της απαρχές του νεοελληνικού κράτους επί Καποδίστρια μέχρι σήμερα, αλλά η ελληνική πραγματικότητα είναι μια καρικατούρα της ανάπτυξης. Ειδικότερα, η παιδεία είναι ένα ευτελές άθυρμα στα χέρια των πολιτικών που τη χρησιμοποιούν εν είδη ψηφοθηρικού στίβου, οπότε κάθε κυβέρνηση χωρίς μακροχρόνιο και ουσιαστικό σχεδιασμό διαμορφώνει μικροπολιτικές για ίδιο όφελος. Μόνο στην πατρίδα μας, σε επίπεδο ανεπτυγμένων χωρών (!),το παιδί που είναι στις πρώτες τάξεις του δημοτικού να μη γνωρίζει με ποιον τρόπο θα εισέλθει στις επόμενες βαθμίδες και με ποιο σύστημα.

Το σχολείο που θα θέλαμε

Κάπως έτσι, οι σκέψεις που κάνω κι εγώ κάθε φορά που μυρίζω μπλε τετράδιο, πήραν σάρκα και οστά κάτω από τη σκαμνιά. Πολλά χρόνια μακριά από τα θρανία, αλλά πολλές φορές μέσα σε αίθουσες διδασκαλίας, διαπιστώνω ότι οι ανάγκες της κοινωνίας διαφοροποιούνται από γενιά σε γενιά, αλλά οι θεμελιώδεις αξίες παραμένουν. Η εκπαιδευτική διαδικασία που λαμβάνει χώρα στο Σχολείο έχει δύο πυλώνες. Την διεκπεραίωση και την εμφύσηση. Η πρώτη αφορά στην υποχρέωση του εκπαιδευτικού να ολοκληρώσει τη διδακτέα ύλη. Η δεύτερη είναι η ικανότητα ή ακόμη και το χάρισμα του δασκάλου να μάθει στα παιδιά του να διαβάζουν πίσω από τις γραμμές, να σκέφτονται την εναλλακτική λύση, να παράγουν δομημένη σκέψη και κατ’ επέκταση λόγο και φυσικά να συνυπάρχουν στο κοινωνικό σύνολο εποικοδομητικά.

Το φυσικό αντικείμενο του Σχολείου είναι τα παιδιά, γι’ αυτό ανεξάρτητα από λειτουργικά και εκπαιδευτικά ζητήματα, η ευθύνη βαρύνει τους παιδαγωγούς που μπαίνουν στην αίθουσα και περνάν χρόνο με τους μαθητές. Τα σαρανταπεντάλεπτα της διδασκαλίας είναι σύντομα για να καλυφθούν η διδακτέα ύλη, οι εξωτερικές πηγές, οι απορίες και η συζήτηση. Δεν είναι εκπομπή για να κρατάς σκαλέτα παρουσίασης! Το μάθημα πρέπει να σχεδιάζεται σε ετήσια βάση και κάθε φορά να κάνουν όλοι οι μαθητές ένα βήμα μπροστά. Ο τρόπος είναι αφενός ο εκπαιδευτικός να κεντρίσει το ενδιαφέρον του μαθητή, γιατί είναι χρήσιμη η Ιστορία ή που έχουν εφαρμογή τα Μαθηματικά, δίνοντας ζωηρά παραδείγματα από την καθημερινότητα των παιδιών και αφετέρου να θέσει τους μαθητές σε δημιουργική δραστηριότητα, με ομαδικά παιχνίδια ή εργασίες, που δε θα κάνουν οι γονείς στο σπίτι.

post image

Παράλληλα, να χρησιμοποιούνται οι υποδομές των σχολείων σε εργαστήρια χημείας, φυσικής, θεάτρου κ.λπ. καθώς και οι αίθουσες των γυμναστηρίων και να λειτουργούν. Είναι σημαντικό ο μαθητής να πειραματιστεί με τον ηλεκτρισμό ή το πρόπλασμα της βιολογίας για να αποκτήσει την εμπειρία. Οι δοκιμαστικοί σωλήνες και οι ρακέτες είναι για τα παιδιά, όχι για τις προθήκες των σχολείων.Επίσης, να ενισχυθεί η βιωματική εκπαίδευση με εκπαιδευτικές εκδρομές σε μουσεία, επαγγελματικά εργαστήρια, βιοτεχνίες και άλλους εργασιακούς χώρους, ακόμη και σε κατασκηνώσεις προσφύγων ή μειονοτικών ομάδων, ανάλογα με την ηλικία και την περιοχή. Οι διήμερες γυμνασιακές εκδρομές σε Αθήνα ή Θεσσαλονίκη που περιλαμβάνουν διασκέδαση σε μπουζούκια δεν είναι εκπαιδευτικές εκδρομές.

Βέβαια, στις αίθουσες διδασκαλίας τα γαρύφαλλα έχουν αντικατασταθεί από κακοφωτοτυπημένα Α4 που μετά την εφήμερη παραμονή τους σε τσάντες και θρανία γίνονται το πιο εύχρηστο υλικό για σαΐτες και μπαλάκια.Σε προχωρημένη περίπτωση βέβαια, θα μπορούσαμε να καταργήσουμε τα σχολικά βιβλία, να γλιτώσουν τα δάση από την αποψίλωση και το σύμβολο της γνώσης από το παρανάλωμα. Ελπίζω σε λίγα χρόνια, τα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο με το tablet, να υπάρχει γρήγορο και δωρεάν Wi-Fi, με τον απαραίτητο γονικό έλεγχο, οι μαθητές να κάνουν εργασία στο μάθημα της Γεωγραφίας για το Grand Canyon σε συνεργασία με κάποιο σχολείο στο Μαρόκο και να παρουσιάζουν την εργασία τους στο ελληνόφωνο σχολείο της Ρωσίας.

post image

Το Σχολείο είναι πρώτα ψυχή και μετά οτιδήποτε άλλο, όσα συστήματα και να αλλάξουν, όσο θα είναι δημόσιο και δωρεάν για όλους υπάρχει ελπίδα για κάθε παιδί να απολαύσει τους καρπούς της παιδείας.

Με τη ευχέρεια που μας παρέχει ο ελεύθερος δημόσιος λόγος, από το μικρό βήμα του Πεζοδρομίου, θέλω να αποχαιρετήσω ένα μεγάλο Δάσκαλο. Στα μέσα του καλοκαιριού έφυγε από κοντά μας ο Λαρισαίος καθ. Γ. Ζαβάκος του Τμήματος Δασοπονίας. Υπήρξε εξαίρετος επαγγελματίας, ευγενής συνάδελφος, θαυμάσιος γονιός, μα περισσότερο ένας σπουδαίος Δάσκαλος για εκατοντάδες φοιτητές μας που βρέθηκαν μακριά από τα σπίτια τους. Αυτός ο άνθρωπος έκανε το εργαστήριο του στέκι των φοιτητών, ήταν από τους ελάχιστους καθηγητές που έμειναν στην Καρδίτσα τα πέντε πέτρινα χρόνια που το Τμήμα δεν είχε εισακτέους. Έμεινε να κρατάει τη Δασοπονία με τριάντα και πλέον διδακτικές ώρες εβδομαδιαίως. Έμεινε να αγωνίζεται για την επαναλειτουργία του Τμήματος. Λυπάμαι Δάσκαλε που δεν θα είσαι στο εργαστήριο φέτος που θα έρθουν ξανά νέοι φοιτητές, χάριν της δική σου υπομονής και επιμονής. Μακάρι, οι φοιτητές και οι εκπαιδευτικοί να σε τιμούν πρωτίστως για το ήθος σου. Καλό κατευόδιο Δάσκαλε.

Go to TOP