Κυριακή πρωί με τον Γιάννη Μπέζο

To θέατρο, η μουσική και άλλες ιστορίες, σε μια εκ βαθέων συζήτηση με (ίσως) τον πιο δημοφιλή ηθοποιό της χρυσής τηλεοπτικής εποχής

Ανήκει στους συνήθεις ύποπτους που «επισκεπτόταν τηλεοπτικά» το σπίτι μας σε καθημερινή βάση. Ο Γιάννης Μπέζος είναι πιθανότατα ο πιο δημοφιλής ηθοποιός της χρυσής τηλεοπτικής- και όχι μόνο, περιόδου που ξεκίνησε στα 90’s και τελείωσε λίγο μετά τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Συνομιλήσαμε μαζί του για περίπου μία ώρα την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, και αντί να εστιάσουμε στο άκρως πετυχημένο καλλιτεχνικά παρελθόν του, αναλύσαμε το επαγγελματικό παρόν και μέλλον του, και κυρίως το θέατρο. Εκεί όπου «ιδρώνει τη φανέλα» με τόσο ζήλο, γεγονός που θα έκανε τους νεαρούς συναδέλφους του να δουν την υποκριτική με άλλο μάτι.

 

Οι Γαμπροί της Ευτυχίας

Το έργο εντάσσεται στην περίοδο που οι άνθρωποι του χώρου- για να συννενοούμαστε μεταξύ μας, ονομάζουμε Ελληνική Φαρσοκωμωδία: Ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’40 και εμπεριέχει σπουδαίους συγγραφείς όπως ο Ψαθάς, ο Σακελλάριος, ο Γιαλαμάς, ο Πρετεντέρης, ο Τσιφόρος, καθώς και άλλους. Κάποιες από αυτές τις δουλειές άντεξαν στο χρόνο γιατί εμπεριέχουν μία κάποια ευλογία, και έτσι δε συνομίλησαν μόνο με τον καιρό τους αλλά και με το μέλλον. Ένα από αυτά είναι και «Οι Γαμπροί της Ευτυχίας», το οποίο ανεβάσαμε γιατί ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα: Μπορεί να μην έχει το δραματουργικό βάθος σε σύγκριση άλλα έργα, αλλά έχει μία ιδιότυπη τρέλα. Αυτό από μόνο του αποτέλεσε για μένα το κύριο ερέθισμα και εκ του αποτελέσματος, φαίνεται ότι επικοινωνεί καλύτερα με τις νεαρότερες ηλικίες. Νεαρότερες όχι υποχρεωτικά ληξιαρχικώς, αλλά και σαν διάθεση.

Το πρόγραμμα των παραστάσεων

Η αρχή γίνεται, ως συνήθως, τον Οκτώβριο και οι παραστάσεις τελειώνουν Κυριακή των Βαΐων. Βέβαια αν υποπτευθεί ότι πάμε καλά, θα συνεχίσουμε για άλλες δύο εβδομάδες.

Τα Τραγούδια της Καρδιάς και της Μνήμης

Συμβαίνει επ’ εφορμή της παρουσίας μου στο θέατρο Προσκήνιο. Σκοπεύω λοιπόν να καθίσω εκεί για αρκετά χρόνια, εφόσον φυσικά το επιθυμούν οι θεατές, γιατί για εμάς το μέτρο είναι αυτό. Αποφάσισα λοιπόν στον ίδιο χώρο να κάνω κάποιες, κατ’ εξαίρεση, μουσικές βραδιές, που έχουν να κάνουν αποκλειστικά με μουσικές και τραγούδια του θεάτρου. Τραγούδια που γεννήθηκαν στη σκηνή από ανάγκη σκηνική. Ξεκινάμε με τραγούδια προπολεμικά, φτάνοντας μέχρι τις μέρες μας. Τα κομμάτια είναι πάρα πολλά, αλλά προσπαθώ να κάνω την καλύτερη δυνατή επιλογή, ώστε να έχουν σφαιρική εικόνα οι θεατές.

Το στοιχείο της επανάληψης και η ενδεχόμενη παγίδα

Η επανάληψη δε συνιστά παγίδα: Τα τραγούδια υπάρχουν για να ακούγονται και να ξανακούγονται. Επίσης, στη συγκεκριμένη περίπτωση ο θεατής καταλαβαίνει τί είναι αυτό που γεννά και συνδέει το έργο. Επομένως, αυτό του αποκαλύπτει κάτι καινούριο μέσα του. Γι’ αυτό και η παράσταση έχει αυτό τον τίτλο. Δε φτάνει μόνο η μνήμη, γιατί τα τραγούδια πρέπει να μιλάν και στην καρδιά μας. Αυτός ήταν ο λόγος που το ‘κανα, και θα το επαναλάβω τρία Δευτερότριτα τον Ιανουάριο, μαζί με μία ομάδα εξαιρετικών και δοκιμασμένων μουσικών, οι οποίοι διαμορφώνουν ένα μοναδικό κλίμα: Aυτό από μόνο του συνιστά μία μοναδικότητα.

Η συναυτουργία με το κοινό, το «μπιζάρισμα» και η «τροφή του καλλιτέχνη»

Το κοινό πολλές φορές έχει διαθέσεις ερήμιν μας. Μπορεί να έρχεται για κάποιο άλλο λόγο στο θέατρο. Οι θεατές δεν είναι ίδιοι μεταξύ τους, γι’ αυτό και το κοινο ονομάζεται όπως ονομάζεται. Επειδή όμως το θέατρο είναι δημόσια, πολιτική πράξη, πρέπει το παιχνίδι να το κάνει η σκηνή και όχι η πλατεία. Ο σκηνικός χώρος να είναι αυτός που ορίζει τη βραδιά.  Όταν η νύχτα ορίζεται από την πλατεία, είναι θέαμα και όχι θέατρο. Έχουμε πολλά τέτοια παραδείγματα. Πρέπει εμείς, οι καλλιτέχνες, να λειτουργούμε αντίθετα απ’ αυτό που κάνουν συνήθως οι πολιτικοί, οι οποίοι κολακεύουν ότι ταπεινότερο έχει το κοινό ή ο λαός, αυτή η τόση ταλαιπωρημένη λέξη.

Ο εύκολος δρόμος

Αυτό που μόλις περιέγραψα, αποτελεί τον πιο άμεσο και άνετο δρόμο για να βγάλουμε λεφτά και να είμαστε αρεστοί. Παρόλα αυτά η δική μας δουλειά δεν είναι να γίνουμε αρεστοί, αλλά  αποκαλυπτικοί. Πρέπει να έχουμε την υπομονή να μας δεχτούν λίγο μετά, και όχι στον καιρό μας. Ίσως κάτι που κάνουμε ενοχλήσει αλλά ταυτόχρονα αποκαλύψει έναν δρόμο για το μέλλον. Αυτή είναι η διαφορά, αυτό είναι το δύσκολο, και αυτή είναι η αποστολή της τέχνης. Ο άλλος δρόμος, που απευθύνεται στα πιο επίκαιρα πράγματα της κοινής γνώμης, δε δημιουργεί τίποτα ουσιαστικό. Αντιθέτως, δημιουργεί αυτό που λέω ακινησία: Δεν προχωράει τίποτα. Και η ακινησία συνοδεύεται συνήθως από αναταραχή και γκρίνια. Αυτή η κατάσταση πρέπει να σταματήσει.

Αυτολογοκρισία (not)

Όλοι κάτι περιμένουν από εμάς τους καλλιτέχνες κι εγώ δε βρίσκομαι σ’ αυτή τη θέση για να μη λέω την αλήθεια μου στους ανθρώπους. Αν δεν την πω, δεν κάνω γι’ αυτή  τη δουλειά. Άρα, δεν κάνω γι’ αυτά τα πράγματα και θα ήμουν ένας διασκεδαστής: ο τύπος που λέει ανέκδοτα στην παρέα. Κι άλλοι συνάδελφοί μου δεν κάνουν για τη δουλειά του διασκεδαστή, και παλεύουν με νύχια και με δόντια για να σταθούν. Σαφώς και αυτή η επιλογή έχει κόστος, αλλά αξίζει τον κόπο. Επιπλέον, δεν έχω βρει μπροστά μου κλειστές πόρτες ή τουλάχιστον δεν έχω καταλάβει κάτι τέτοιο. Δεν έχω απωθημένα, διότι κάποιος μου ‘κλεισε το δρόμο. Μέχρι τώρα έχω τη δύναμη να κάνω αυτά που θέλω να κάνω. Το θέμα δεν είναι τι κάνουν οι άλλοι, αλλά τί κάνουμε εμείς. Εγώ θέλω να μην αυτολογοκρίνομαι και αυτό που κάνω να έχει μέσα μία πνευματικότητα- αυτή που χρειάζεται, γιατί και αυτή η λέξη έχει ταλαιπωρηθεί.

Το επαγγελματικό ένστικτο

Ποτέ δεν ξεκίνησα πρόβες και στη μέση τους αναθεώρησα για την παράσταση, πιστεύοντας πως δεν είναι ποιοτική. Ομολογουμένως όμως έχω κάνει και δουλειές που δεν πήγαν ιδιαίτερα καλά, αλλά δεν το σκέφτομαι. Δεν προβαίνω σε ακρότητες και ξέρω πώς είναι η πιάτσα.  Αυτό που με ενδιαφέρει δεν είναι το πώς θα έρθει ο θεατής στην αίθουσα αλλά πώς θα φύγει απ’ αυτή. Το θέατρο στο οποίο εργάζομαι, το Προσκήνιο ενώ είναι κεντρικό, είναι συνάμα μικρό και «κρυμμένο». Δεν ανήκει στην κατηγορία των «θεάτρων ταμπέλας»:  Κι αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα και δε σας κρύβω ότι είμαι πολύ ευχαριστημένος από την προσέλευση του κόσμου. Το προσωπικό μου στοίχημα όμως είναι  ο θεατής «να πάρει δουλειά για το σπίτι».

Τα αισθητικά και επαγγελματικά του στάνταρντ

Έχω παίξει σε κάποιες δουλειές που δεν ήταν και οι καλύτερες, και το εννοώ σε σύγκριση με άλλες που έχω κάνει. Όμως δεν το έκανα ποτέ για τα χρήματα και δεν πήγα ποτέ κάπου απλά γι’ αυτά. Ίσα-ίσα, που έχω αρνηθεί πάρα πολλά πράγματα για λόγους παιδείας, αισθητικής και γενικότερης αντίληψης, παρόλο που τα χρήματα ήταν πάρα πολλά, σε καιρούς πολύ καλούς και όχι τους σημερινούς. Με αμοιβές μεγάλες στην τηλεόραση, με σώου και τηλεπαιχνίδια. Ο,τιδήποτε έκανα, το έκανα επειδή πραγματικά ήθελα και δεν το ΄κανα με εκπτώσεις. Πληρωνόμουνα καλά, όπως πληρωνόντουσαν όλοι οι άνθρωποι στην τηλεόραση και στο θέατρο, αλλά χωρίς υπερβολές.

Το κοινό μακριά απ’ το πάλκο

Δε θα έλεγα πως με πλησιάζει συχνά ο κόσμος γιατί ούτε το κλίμα μου, ούτε η αύρα μου  είναι τέτοια. Όταν ο κόσμος μας προσεγγίζει άκομψα συνήθως δε φταίει αυτός αλλά εμείς. Αν δώσεις εσύ το ερέθισμα, το κοινό θα το κάνει. Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να φέρουν τους άλλους στα μέτρα τους και το θέμα είναι τί επιτρέπουμε εμείς. Με μένα το αντιλαμβάνεται το κοινό και όταν μου μιλά κάποιος, δε λέει σαχλαμάρες. Επίσης, σας βεβαιώ ότι κυκλοφορώ με το μετρό και τη συγκοινωνία και κανείς δεν ασχολείται: Ο κόσμος έχει άλλα προβλήματα και, ευτυχώς, δεν ασχολείται με ‘μας. Πάντως δε χάλασε κι ο κόσμος αν κάποιος σου πει δυο ευγενικά λόγια.

Το αύριο

Σας μίλησα πριν περί ακινησίας και αναταραχής: Αυτό πιστεύω πως θα συνεχιστεί για κάποιο διάστημα. Η χώρα είναι ακόμα σε κατάσταση «ψιλοπανικού». Ότι έγινε, έγινε απότομα σα να δεχτήκαμε ένα ισχυρό χαστούκι και δε μπορούμε να συνέλθουμε εύκολα. Και ακόμα δεν έχουμε συνειδητοποιήσει το λόγο που γίναν όλα αυτά. Θα αρχίσει ο άλλος να λέει για τον κακό καπιταλισμό και το τραπεζικό σύστημα: Εγώ πιστεύω πως το πρόβλημα είναι δικό μας και είναι πολιτισμικό. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι δε μπορούμε να καταναλώνουμε περισσότερα από αυτά που παράγουμε. Σας θυμίζω πόσες φορές πηγαίναμε να φάμε σε μία ταβέρνα, παραγγέλναμε για 20 και ήμασταν 5. Στο τέλος, πλακωνόμασταν  ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Αυτά είναι αστεία πράγματα και πρέπει να σβήσουν από μέσα μας. Αν δεν τελειώσουν, δεν θα έχουμε μέλλον. Για να τελειώσει όμως μέσα μας, θέλει χρόνο. Είμαι αισιόδοξος γι’ αυτό, αλλά δε θα γίνουν τα πράγματα εύκολα.

H παρατήρηση

Για να μην παρεξηγηθώ από τους αναγνώστες, δεν θα επανέλθουμε στο παρελθόν και δεν πρέπει να επανέλθουμε στην προηγούμενη κατάσταση, γιατί ήταν άρρωστη. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι το παιχνίδι της δημοκρατίας- που τόσο αγαπάμε όλοι και έτσι πρέπει να είναι, πρέπει να το υπηρετούμε: Να το υπηρετούμε  γιατί είναι «άθλημα» και ανησυχία καθημερινή. Δεν είναι δεδομένη και δεν πρέπει να την εκμεταλλευόμαστε. Δεν πρέπει όμως να μπερδεύουμε τη δημοκρατία μας με την άμεση: Αυτά είναι πράγματα άλλων καιρών και άλλων αναγκών. Αν θέλουμε να ‘μαστε γνήσια δημοκράτες πρέπει να ξεκινήσουμε από κάτι το αυτονόητο: Την εφαρμογή του νόμου.

Παθογένειες

Νομίζω ότι το μεγάλο μας έλειμμα είναι ότι δεν επικοινωνούμε μεταξύ μας, αλλά ούτε και με τον άγνωστο άνθρωπο και έχουμε μία τυφλή οικογενειακή συμπεριφορά. Αυτό δημιουργεί με τη σειρά του τις πελατειακές σχέσεις. Πώς λέμε οικογενειοκρατία; Αυτό ακριβώς ισχύει στην καθημερινότητά μας. Δε φεύγουμε δηλαδή από τον κύκλο μας, είτε αυτό εκφράζεται ως οικογένεια, είτε ως συνάφι, συνδικαλιστικοί φορείς, κόμμα κτλ. Περιχαρακωνόμαστε, δεν κοιτάζουμε τον άλλο και μας φοβίζουν οι ξένοι. Παίρνουμε κι έναν τίτλο, βλέπε «πρόεδρος», ακόμα κι αν είναι του Συλλόγου Γονέων, και είμαστε πανευτυχείς γι’ αυτό.

Η Δύση

Η υπόλοιπη Δύση έχει μια άλλη αντίληψη της ζωής και το πνευματικό μας έλειμμα δεν είναι θέμα τουρκοκρατίας, επειδή δε γνωρίσαμε τον Διαφωτισμό: Ας μην ξεχνάμε πως τα Επτάνησα δεν είχαν τουρκοκρατία. Είμαστε περιχαρακωμένοι κι αν ακούσει ένας δυτικός περί «κακούργας κοινωνίας», θα γελάσει. Δεν είμαστε οπλισμένοι μέσα μας, δεν έχουμε ισχυρή αυτοπεποίθηση, και γι’ αυτό μας φταίνε όλα, και κυρίως οι ξένοι.

Η τέχνη πέρα από την υποκριτική

Μ’ αρέσει η λογοτεχνία και η ποίηση. Διαβάζω πάρα πολύ και με ενδιαφέρει πολύ το θέμα της ιστορίας: Πώς συνδέεται δηλαδή το παρελθόν με το παρόν και όχι σαν μαρτυρολόγιο. Να γνωρίσω τί προηγήθηκε της δικής μας ζωής σήμερα. Όσο για τη μουσική, έχω μία πραγματικά μεγάλη συλλογή δίσκων σπίτι, αλλά πλέον προτιμώ το ραδιόφωνο. Πιο πολύ παρακολουθώ το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ γιατί αγαπώ πολύ την κλασική μουσική. Όμως μ’ αρέσει και η παλιά ελληνική μουσική και συγκεκριμένα τα τραγούδια της ρεμπέτικης περιόδου: Τα τραγούδια του απλού και μεστού πράγματος ή ακόμα και το ελαφρό τραγούδι, γιατί τα μεγάλα κομμάτια δεν πρέπει να ταλαιπωρούνται από κλισέ.

Περί τέχνης συνέχεια

Η τέχνη, σε αντίθεση με την επιστήμη, δεν βαθμολογείται. Δε μπορείς να την αξιολογήσεις εκείνη την ώρα και την αξιολογεί ο χρόνος. Δεν κρίνεις τον άνθρωπο, τον άνδρα ή τη γυναίκα εκείνη τη στιγμή, αλλά το παρελθόν του. Μιλώ τώρα μαζί σας ή κάνω ένα θεατρικό ή μία τηλεοπτική εκπομπή, αλλά δεν κρίνομαι γι’ αυτό που κάνω εκείνη την ώρα, αλλά για όλα τα προηγούμενα χρόνια. Επάνω μου φέρω όλα τ’ άλλα. Η τέχνη είναι βιωματικό πράγμα. Δεν έχει να κάνει τόσο με την απόδειξη-όσο η επιστήμη που είναι υποχρεωμένη να αποδεικνύει. Δεν έχει να κάνει με το διάβασμα και τη μελέτη, αλλά την προσωπική περιπέτεια. Κι αυτό είναι πολύ φυχοφθόρο πολλές φορές. Επίσης, όπου κι αν τοποθετείσαι σε σχέση με την τέχνη, πρέπει να βλέπεις τον ορίζοντα και σε βλέπουν κιόλας. Δεν έχει σημασία αν είσαι ψηλά ή χαμηλά: Σημασία έχει να έχεις τη ματιά στον ορίζοντα, να βλέπεις μπροστά.

Η περίοδος των γιορτών

Δεν έχω απομυθοποιήσει τίποτα σε σχέση με τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, ούτε θα το κάνω. Πρέπει όμως να πηγαίνουμε στον πυρήνα του γεγονότος και όχι στο παράγωγο. Είναι ωραία τα δώρα και τα γλυκά, αλλά όλα έχουν μία γεννεσιουργό αιτία που πολλές φορές ξεχνούμε. Οι γιορτές των Χριστουγέννων προσδιορίζουν- σε συμβολικό επίπεδο με τη γέννηση του Ιησού, τη γέννηση της αγάπης. Κι αυτό είναι το θέμα, θέμα που πρέπει κάποια στιγμή να σκύψουμε πάνω σ’ αυτό. Η αγάπη είναι αυτή που φέρει τα υπόλοιπα. Τα άλλα είναι περίγυρος. Ουσιαστική αγάπη λοιπόν προς τον άλλο, αλλά και προς τον εαυτό μας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τη χριστιανική διδασκαλία που έλεγε «Αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν». Το πρώτο ζητούμενο είναι πόσο αγαπάς και τιμάς τον εαυτό σου. Τα Χριστούγεννα έχουν αυτό το ειδικό χαρακτηριστικό, επειδή μιλάμε για ένα βρέφος που γεννιέται. Έτσι πάντα θα γίνεται μια αναγωγή στην παιδική μας ηλικία, που ήταν πιο αγνή κι αυτό πολλές φορές το ξεχνάμε. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, αυτές τις μέρες, κάτι μέσα μας αλλάζει. Βγάζει τα αγκάθια και λιαίνει τις γωνίες της καρδιάς.

Ο ελεύθερος χρόνος και το μπάσκετ

Πάντα καταφέρνω να βρίσκω ελεύθερο χρόνο, ακόμα και στις γιορτές. Μόνο το θέατρο έχω τώρα που δεν είναι δύσκολη υπόθεση να πηγαίνω κάθε βράδυ εκεί. Όσο για την άλλη αγάπη μου, το μπάσκετ, παίζω εδώ και 45 χρόνια, και πάντα προσπαθώ να δημιουργώ χρόνο ακόμα κι όταν δεν υπάρχει. Πηγαίνω τρεις φορές την εβδομάδα και παίζω ενώ πλέον σαν θεατής σπάνια πηγαίνω στο γήπεδο και μόνο σε ευρωπαϊκά παιχνίδια. Είναι ένα άθλημα που μ’ αρέσει πάρα πολύ και ακολουθώ από τα παιδικά μου χρόνια μέχρι και σήμερα. Σαν παίκτης όμως, μεγαλώνοντας- υποχρεωτικά πλέον, παίζεις με το μυαλό και την εμπειρία, και λιγότερο με το σώμα.

Το Πεζοδρόμιο

Είναι ένα μεγάλο σχολείο και δεν έχει καμία σχέση με έννοιες όπως «πολιτική του πεζοδρομίου». Περπατώντας, με ενδιαφέρει να ανακαλύπτω τις διαθέσεις των ανθρώπων. Είναι μεν μεγάλη η κίνηση, αλλά προσπαθώ να παρακολουθώ τον τρόπο που λειτουργούν. Αυτό είναι στην ουσία και το μυστικό της ζωής:  Nα ανακαλύπτεις τί κρύβει ο άλλος και όχι τι δείχνει.

Go to TOP
Άνοιγμα