Δουλειες με φουντες

Η παρεξηγημένη ιστορία της κάνναβης με φόντο τη χώρα μας

 

(σ.σ: Το παρόν κείμενο γράφτηκε μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο υπό την επήρεια γλυκόζης- βλ΄. Χαλβάς Φαρσάλων- αλλά ούτε ίχνους χρήσης κάνναβης.)

Ο καπνός της μυρίζει παράξενα,  υπάρχει σχεδόν παντού και δε χρησιμοποιείται απλώς «πονηρά» ενώ έχουν γραφτεί άπειρες σελίδες γι’ αυτή. Ανήκει σε ένα γένος φυτών- για κάποιους ευεργετικό και για άλλους πηγή δεινών. Αναφερόμαστε φυσικά στην κάνναβη, η οποία είτε πρόκειται για κλωστική-βιομηχανική, είτε για μαριχουάνα, πρωταγωνιστεί από το πρώτο μισό του 20ου αιώνα σε ένα αιώνιο debate σχετικά με τη φύση, τις χρήσεις της, καθώς και το γενικότερο «πρόσημο» που έχει στη ζωή και την υγεία μας. Εκεί λοιπόν που η ζυγαριά αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στο συν και το πλην, το Πεζοδρόμιο τολμά να εξετάσει αυτό το αμφιλεγόμενο ζήτημα.

 

Ιστορία μου – Αμαρτία μου

Εικάζεται πως η καλλιέργεια και χρήση της κάνναβης ξεκίνησε τουλάχιστον την τρίτη π.Χ. χιλιετία στις αχανείς εκτάσεις της Κίνας. Οι αναφορές κάνουν λόγο για εκτεταμένη της χρήση στην ένδυση και την υπόδυση, ενώ συναντά κανείς αφηγήσεις από τα νομαδικά φύλα της Ασίας, που θεωρούνται οι πρώτοι χρήστες της για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Όσον αφορά την ευρύτερη γειτονιά μας, χρειάστηκε να περάσουν αναρίθμητοι αιώνες μέχρι να φτάσει στην εύφορη περιοχή της Μεσοποταμίας, εκεί που το κλίμα ευνοούσε την ομαλή ανάπτυξή της. Οι Πέρσες την έλεγαν “kanab”, o Ηρόδοτος την εξελλήνισε βαφτίζοντάς την κάνναβη και το από πολλούς παρεξηγημένο φυτό έφτασε για πρώτη φορά στις όχθες του Αιγαίου το 500 π.Χ. Βρισκόμαστε πάνω-κάτω στον Χρυσό Αιώνα του Περικλή, με την Αρχαία Αθήνα να αποτελεί φάρο πολιτισμού. Οι «προχώ» Αθηναίοι την καλοδέχτηκαν και στην ουσία τη χρησιμοποιούσαν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που κάνουμε και σήμερα. Έφτιαχναν σχοινιά, υφάσματα και καραβόπανα, ενώ οι πιο «θεριακλήδες» την κάπνιζαν. Αξίζει να σημειωθεί πως οι τελευταίοι δεν ήταν «κοινωνικά στιγματισμένοι», όπως συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό στη σύγχρονη εποχή.

 

Από την Τουρκοκρατία στην Εθνική Ανεξαρτησία

… και από την νομιμότητα στην απαγόρευση. Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται σε μερικούς, η κάνναβη καλλιεργούνταν και ήταν νόμιμη στην ελλαδική περιοχή για 1500 χρόνια. Έλληνες, Ενετοί, Φράγκοι και Οθωμανοί πέρασαν και δεν την ξερίζωσαν. Όσο για τους τελευταίους, τη λάτρεψαν υπέρ του δέοντος. Είναι άλλωστε κοινώς γνωστό πως ο αργιλές έφτασε στη χώρα μας από τους “μερακλήδες” Τούρκους. Τα σκήπτρα της παραγωγής κατείχε διαχρονικά η Πελοπόννησος, από την Τρίπολη ως τον Πύργο κι από το Άργος και το Ναύπλιο έως την Καλαμάτα. Παρόλα αυτά κάνναβη ή προϊόντα της μπορούσε κανείς να αγοράσει σχεδόν παντού, με την Καβάλα και την Έδεσσα να προσφέρουν κι αυτές σε μεγάλο βαθμό στην εγχώρια παραγωγή. Παραγωγή που κατείχε σημαντικό κομμάτι της «πίτας» στις εξαγωγές. Χρειάστηκε όμως να φτάσουμε στο 1830 και με τη χώρα μας ουσιαστικά ελεύθερη, η ελληνική (κλωστική κυρίως) κάνναβη περνά τα σύνορα και γίνεται ένα αμιγώς επικερδές προϊόν. Σε αυτό το σημείο δε θα συνιστούσε υπερβολή αν αναφέραμε πως οι Ευρωπαίοι αγόραζαν από εμάς, και οι Αφρικανοί από τη Μέση Ανατολή. Πηγές από τις αρχές του 20ου αιώνα παρουσίαζουν εύπορους και καλλιεργημένους ανθρώπους να διευθύνουν επιχειρήσεις που απασχολούν περισσότερα από 10 άτομα η καθεμία. Ανθρώπους που γνώριζαν ξένες γλώσσες και εξυπηρετούσαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ακόμα και τους πελάτες που ερχόταν από το εξωτερικό. Το καλύτερο; Αν ενδιαφερόσουν να αγοράσεις μαριχουάνα, πρώτα δοκίμαζες και μετά επέλεγες. Όπως με το τυρί στο παντοπωλείο ένα πράγμα. Κάπου εδώ, εύλογα, θα αναρωτηθείς τι άλλαξε και ένα φυτό που ταυτίστηκε με γιγαντιαία και θετικά εμπορικά ισοζύγια βγήκε ξαφνικά εντελώς από το κάδρο. Πρόκειται για μια ιστορία πονεμένη, που ακόμα και σήμερα δε μας δίνει πειστική απάντηση για τους λόγους της απαγόρευσης.

Ο… βασανισμένος 20ος αιώνας και η ποινικοποίηση

Τα πρώτα εμπόδια στο εμπόριο της κάνναβης μπήκαν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Το 1906 η ελληνική παραγωγή φτάνει τους 20.000 τόνους, όμως η τότε κυβέρνηση Θεοτόκη θέτει υψηλότατους δασμούς στο προϊόν και με αυτό τον τρόπο κόβει εν μέρει τα φτερά των εμπόρων.  Ένα ακόμα καίριο χτύπημα ήταν αυτό του 1925 που αποτέλεσε την ταφόπλακα για την χρήση κάνναβης για ψυχαγωγικούς λόγους. Πιο συγκεκριμένα, δόθηκε με νομοσχέδιο ένα δεκαετές χρονικό παράθυρο στους καλλιεργητές χασίς για να σταματήσουν εντελώς την παραγωγή και το εμπόριό της. Με αυτό τον τρόπο η χώρα μας αποτέλεσε και αυτή με τη σειρά της μέλος του τεράστιου κύματος απαγόρευσης της εποχής. Όσο για τον επίλογο, αυτός δόθηκε τον Ιανουάριο του 1936. Παρόλα αυτά, οι «κάτω απ’ το τραπέζι» αναγνώσεις της συγκεκριμένης απαγόρευσης είναι αρκετές:

Το μακρύ, Αγγλικό χέρι

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πριν απο πολλά χρόνια, ένα μεγάλο μέρος των κρατών του κόσμου δεν ήταν ανεξάρτητα, αλλά αποικίες κάποιων δυνατών, οικονομικά και στρατιωτικά, χωρών. Έτσι και η Αίγυπτος, η οποία ενώ κέρδισε την ανεξαρτησία της από τη «μαμά-Αγγλία» το 1922, διατήρησε σφιχτές εμπορικές σχέσεις μαζί της. Οι Άγγλοι όμως, φαίνεται πως πίεζαν προς την κατεύθυνση της απαγόρευσης του χασίς, επειδή οι Αιγύπτιοι εργάτες έκαναν υπερκατανάλωση και ήταν οκνηροί! Υπάρχει μία ακόμα πιο ύπουλη εκδοχή του Αγγλικού δακτύλου αφού το (ποιοτικότατο) ελληνικό χασίς αποτελούσε μεγάλο ανταγωνιστή του αντίστοιχου Ινδικού. Και μάντεψε: H  Ινδία ήταν επίσης αποικία της Γηραιάς Αλβιώνας! Αν λοιπόν καπνίζεις κάτι πονηρό στη… ζούλα, μπορείς αν θέλεις να λες πως η Μεγάλη Βρετανία φταίει για όλα.

Η «παράπλευρη απώλεια» της άρσης της Ποτοαπαγόρευσης

Μπορεί νομοθετικά να θεσπίστηκε το 1920 και να καταργήθηκε το 1933, όμως  η αλήθεια είναι πως οι Αμερικανοί στην άλλη άκρη του Ατλαντικού είχαν γονατίσει για σχεδόν έναν αιώνα, αφού από το 1847 και έπειτα, ξεκίνησε από το νότο προς βορρά η Ποτοαπαγόρευση. Κόσμος «καλός», κόσμος «κακός» και «μέτριος», των αλωνιών και των σαλονιών, έβλεπε βήμα-βήμα τις πολιτείες των ΗΠΑ να απαγορεύουν η μία μετά την άλλη τη διάθεση προϊόντων αλκοόλ. Κι αν απορήσεις για το πού εμπλέκεται η κάνναβη, μάθε πως όταν το… ξύδι ξαναέγινε νόμιμο, το… χόρτο ξάφνου εξαφανίστηκε από όλες τις χώρες του κόσμου. Αρκετά παράξενη σύμπτωση, έτσι; Με λίγα λόγια, η βιομηχανία του οινοπνεύματος μέσω των ισχυρών καρτέλ εξόντωσε έναν σημαντικό ανταγωνιστή της.

Η αρνητική τοποθέτηση της επιστήμης

Δεν ήταν λίγοι οι επαγγελματίες του ιατρικού κόσμου που έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με τη χρήση χασίς. Μία πιο μετριοπαθής προσέγγιση, που είναι και η πιο δημοφιλής, ερμηνεύει πιο αγνά τα πράγματα, και θέλει την κάνναβη να απαγορεύεται για λόγους δημοσίας υγείας. Ιατρικές μελέτες έδειχναν τις συνέπειες από το κάπνισμά της ως μεγάλες και μη αναστρέψιμες και αυτό εν τέλει επικράτησε στην κοινή γνώμη. Με μία ψύχραιμη ματιά και μελέτη από χρονική απόσταση ασφαλείας, θα μπορούσαμε να πούμε πως οι γιατροί της εποχής μέσα στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν τους πολίτες, ήταν υπερβολικοί όταν αναφερόντουσαν στις συνέπειες χρήσης. Στα πλαίσια αυτά, ο μεγαλύτερος αστικός μύθος των αρχών της δεκαετίας του ’40 ήταν πως το χασίς τυφλώνει.

Όποια εκδοχή κι αν ισχύει, η ιστορία δεν αλλάζει. Οι βιομήχανοι μεταβαίνουν σε άλλα πεδία επιχειρηματικής δράσης, οι εργάτες στρέφονται σε διαφορετικές χειρωνακτικές εργασίες και οι έμποροι κάνουν “delete” ένα πράσινο φυτό από τις λίστες τους. Όλα αυτά, μέχρι σήμερα(;)

Tomorrow Comes Today – Ο προοδευτικός 21ος αιώνας

Bρισκόμαστε στο 2018 με την τεχνολογία και τη γνώση συμμάχους μας. Ας μην κρυβόμαστε λοιπόν πίσω από το δάχτυλό μας, γιατί θα καούμε μέσα σε χωράφια βιομηχανικής κάνναβης. Της κάνναβης που  βρίσκεται πλέον παντού και αν αποφασίσεις να κάνεις τα στραβά μάτια, δε σημαίνει πως δεν υπάρχει. Έχει ήδη τεράστιο hype στη βιομηχανική και ψυχαγωγική εκδοχή της, ενώ φαρμακευτικά σκευάσματά της κυκλοφορούν πλέον νομιμότατα σε (σχεδόν) όλο τον κόσμο. Αγρότες την καλλιεργούν ή προσανατολίζονται προς αυτό το μοντέλο, το εμπόριο ξαναπαίρνει τα πάνω του αλλά και εμείς γινόμαστε πιο ανοιχτόμυαλοι σαν άνθρωποι. Τί γίνεται όμως με το «μαυράκι»; Θα συνεχίσουν να το τραγουδάνε όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά ή θα γίνει επιτέλους νόμιμο και στη χώρα μας; Θα πουλάνε… την Καλαμάτα στο Άμστερνταμ αλλά εδώ θα αγοράζουμε μόνο τις ελιές της και το λάδι τους;

Σύμφωνα με ιατρικές μελέτες, υπάρχουν αναρίθμητες περιπτώσεις ασθενών, που κάνοντας χρήση μαριχουάνας βλέπουν τα συμπτώματά τους να εξασθενούν ή ακόμα και να εξαφανίζονται. Αυτοάνοσα που τους βασάνιζαν «σβήνουν» όταν αυτοί ανάβουν ένα… ένοχο τσιγάρο. Το γεγονός αυτό έστρεψε ακόμα και βαθύτατα συντηρητικά κράτη προς την αποποινικοποίησή του «χόρτου». Υπάρχουν όμως και άνθρωποι απόλυτα υγιείς, που καπνίζουν μαριχουάνα περιστασιακά και μόνο όταν έχουν αϋπνίες. Αυτό το τσιγαράκι είναι, βλέπεις, βάλσαμο για μερικούς. Κι ας μην το φωνάζουν, κι ας μην το διαφημίζουν.

Μήπως όμως  η κάνναβη είναι και μια επιχειρηματική ευκαιρία, και ειδικά σε καιρό κρίσης; Αν δεις την περίπτωση της Ουρουγουάης, το παραεμπόριο χασίς σταμάτησε σε μια νύχτα, όταν ο Πρόεδρός της αποφάσισε να ανοίξει κρατικά coffeeshop. Σύμφωνα με λατινοαμερικανικές μαρτυρίες, το… κρατικό χόρτο είναι ποιοτικότερο και φθηνότερο από εκείνο της μαύρης αγοράς. Με λίγα λόγια, είναι μία κατάσταση win or win. Η βαρύτατη φορολογία που θα  επιβληθεί θα αυξήσει το ΑΕΠ και  θα ανοίξουν νέες θέσεις εργασίας.

Η Ελλάδα δε χρειάζεται να ακολουθήσει καμία «χίπστερ-μόδα» αλλά μία κυβέρνηση που θα νομοθετήσει προς όφελος όλων. Το ζήτημα δεν είναι η χώρα μας να γίνει Ολλανδία και να προστεθεί άλλη μια πινέζα στο χάρτη του ναρκωτουρισμού, αλλά να κάνει ένα γενναίο μεταρρυθμιστικό βήμα. Αρκεί αυτό να μην τεθεί υπό το πρίσμα μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων που θα καταλήξει σε ένα ατελείωτο ξεκατίνιασμα στα τηλεοπτικά παράθυρα.

Αντί επιλόγου, αν ακούσουμε  τις φωνές για «ολέθριες συνέπειες από τη χρήση της κάνναβης», θα σου δείξω το ποτήρι με το ακριβό ουίσκι που πίνεις την ώρα που καπνίζεις το τσιγάρο σου. Και τα δύο νόμιμα, και σύμβολα αιωνίου πρεστίζ. Ας αφήσουμε όμως τους ειδικούς να αποφανθούν, ελπίζοντας ταυτόχρονα πως οι νομοθέτες θα κρίνουν χωρίς προκατάληψη. Άλλωστε αυτοί ξέρουν καλύτερα.

Go to TOP
Άνοιγμα